ابوعمره انصاری
ابوعَمْرَه انصاری، یکی از صحابه پیامبر صلی الله علیه آله و یاران امیرالمؤمنین علیه السلام دانسته شده که حدیث غدیر را نقل کرده است. نقل شده که او در غزوه‌های بدر، احد و خیبر شرکت داشت و در نبرد جمل برای حمایت از امیرالمؤمنین علیه السلام صد هزار درهم به ایشان بخشید. همچنین در نبرد صفین حضور یافت و به‌شهادت رسید.
حدیث غدیر از او در ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه توسط کسانی چون ابن‌عقده در کتاب الولایه و ابن‌اثیر در اسد الغابة نقل شده است.
شیخ طوسی در رجال خود او را از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله شمرده است. از ابی‌بصیر نقل شده که به امام صادق علیه السلام گفتم: «مردم برگشتند و جز سه نفر کسی باقی نماند؛ ابوذر، مقداد و سلمان»؛ امام صادق علیه السلام پاسخ داد: «پس ابوساسان و ابوعمره انصاری کجا هستند».
روایت حدیث غدیر و شهادت به آن
ابوعمره انصاری یکی از صحابه پیامبر صلی الله علیه آله و یاران امیرالمؤمنین علیه السلام دانسته شده که حدیث غدیر را نقل کرده است.[۱]حدیث غدیر از او در ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه توسط کسانی چون ابن‌عقده در کتاب الولایه[۲] ابن‌اثیر در اسد الغابة[۳] و سید بن طاووس در الطرائف[۴] نقل شده است.
عبدالحسین امینی در کتاب الغدیر حدیث شهادت ابوعمره انصاری را از منابع بالا چنین آورده است: «عن الأصبغ قال: نشد عليٌّ الناس في الرحبة: من سمِع النبيّ صلى الله عليه و سلم يوم غدير خُمّ ما قال إلّا قام، و لا يقوم إلّا من سمع رسول اللَّه صلى الله عليه و سلم يقول. فقام بضعة عشر رجلًا فيهم أبو أيّوب الأنصاريّ، و أبو عمرة بن عمرو بن محصن، و أبو زينب- بن عوف الأنصاري- و سهل بن حنيف؛ و خزيمة بن ثابت، و عبد اللَّه بن ثابت الأنصاريّ، و حُبشي بن جنادة السلولي، و عُبيد بن عازب الأنصاريّ، و النعمان بن عجلان الأنصاريّ، و ثابت بن وديعة الأنصاريّ، و أبو فضالة الأنصاريّ، و عبد الرحمن بن عبد ربّ الأنصاريّ، فقالوا: نشهد أنَّا سمعنا رسول اللَّه صلى الله عليه و سلم يقول: ألا من كنتُ مولاه فعليّ مولاه، اللّهمّ والِ من والاه، و عادِ من عاداه، و أحبَّ من أحبّه و أبغض من أبغضه، و أعن من أعانه؛ أصبغ بن نباته گفت: امیرالمؤمنین علیه السلام در میان مردم در رحبه کوفه مردم را قسم داد و فرمود: کسی که روز غدیر خم سخنان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را شنیده است، مگر اینکه بایستد؛ و کسی برنمی‌خیزد مگر اینکه سخنان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را شنیده باشد. چندین نفر برخاستند که از جمله آنها بودند: ابویوب انصاری، ابوعمرة بن عمرو بن محصن، ابوزینب بن عوف انصاری، سهل بن حنیف، خزیمه بن ثابت، عبدالله بن ثابت انصاری، حبشی بن جناده السلولی، عبید بن عازب انصاری، نعمان بن عجلان انصاری، ثابت بن ودیعه انصاری، ابوفضاله انصاری، و عبدالرحمن بن عبدرب انصاری. آنها گفتند: «شهادت می‌دهیم که ما رسول خدا صلی الله علیه و آله را شنیدیم که فرمود: آگاه باشید هر که من مولای اویم، علی نیز مولای اوست. پروردگارا، دوستدار کسی باش که او را دوست بدارد و دشمن کسی باش که او را دشمن بدارد، و یاری‌کننده کسی باش که او را یاری کند».[۵]
جایگاه راوی
درباره جایگاه رجالی ابوعمره انصاری در منابع چنین آمده است: شیخ طوسی در رجال خود او را از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله شمرده است.[۶] محمد بن اسماعیل کشی، رجالی شیعه، از ابی‌بصیر نقل کرده که به امام صادق علیه السلام گفتم: «مردم برگشتند و جز سه نفر کسی باقی نماند؛ ابوذر، مقداد و سلمان»؛ امام صادق علیه السلام پاسخ داد: «پس ابوساسان و ابوعمره انصاری کجا هستند».[۷]
عبدالله مامقانی، رجالی شیعه، درباره جایگاه ابوعمره انصاری چنین نوشته است: در ترجمه سلمان فارسی که از کشی نقل شده، روایت حاکی است که ابوساسان، عمار، شتیره و ابوعمره به‌همراه سه نفر دیگر به مجموع هفت نفر رسیدند.[۸] در خلاصه‌نویسی برقی نیز وی را از اصحاب ویژه علی علیه السلام شمرده است. پس ابوعمره انصاری صحابی بود که در کنار علی علیه السلام جنگیده و به‌شهادت رسیده است. رجل جلیل و قابل اعتمادی است و وجه اهمال یادکرد او توسط علامه مجلسی در الوجیزه برایم روشن نیست.[۹]
زندگی‌نامه
ابوعمره انصاری یکی از صحابیان پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله از تیره‌ای از قبیله خزرج برشمرده شده که در نام نسبش اختلاف است: او را عمرو بن محصن، ثعلبة بن عمرو بن محصن، اسید بن مالک دانسته‌اند.[۱۰] مادر ابوعمره، کبشه دختر ثابت بن منذر، خواهر شاعر معروف حسان بن ثابت بوده است.[۱۱] همسر وی هند، دختر مقوم بن عبدالمطلب و دخترعموی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله، بود.[۱۲]
نقل شده که او در غزوه‌های بدر، احد و خیبر[۱۳] شرکت داشت و در نبرد جمل برای حمایت از امیرالمؤمنین علیه السلام صد هزار درهم به ایشان بخشید.[۱۴] همچنین در نبرد صفین حضور یافت و به‌شهادت رسید.[۱۵]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ چکیده عبقات الانوار، ص۱۳۶.
- ↑ کتاب الولایه، ص۲۳۷.
- ↑ اسد الغابه، ج۳، ص۳۶۶.
- ↑ الطرائف، ج۱، ص۱۴۱.
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۳۴۰.
- ↑ رجال الطوسی، ص۸۶.
- ↑ اختیار معرفة الرجال، ج۱، ص۳۸.
- ↑ اختیار معرفة الرجال، ج۱، ص۳۵.
- ↑ تنقیح المقال، ج۱۳، ص۳۷۵–۳۷۷.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۷، ص۳۱۸؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۲۴۲.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۷، ص۳۱۸؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۲۴۲.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۹.
- ↑ الثقات، ج۳، ص۴۸.
- ↑ الثقات، ج۳، ص۴۸.
- ↑ الثقات، ج۳، ص۴۸.
منابع
- اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی؛ محمد بن حسن طوسی، تحقیق: مهدی رجایی، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ۱۴۰۴ق.
- أسد الغابة فی معرفة الصحابة؛ علی بن محمد جزری (عزالدین ابن‌اثیر)، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۹ق.
- تنقیح المقال فی علم الرجال؛ عبدالله مامقانی، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ۱۴۲۳ق.
- تهذیب التهذیب؛ ابن‌حجر احمد بن علی عسقلانی، بیروت: دار صادر، بی‌تا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، به‌کوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- رجال الطوسی؛ محمد بن حسن طوسی، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۳۷۳ش.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف؛ علی بن موسی بن طاووس (سید بن طاووس)، قم: مطبعة الخیام، ۱۴۰۰ق.
- کتاب الولایة؛ احمد بن محمد کوفی (ابن‌عقده)، تحقیق: عبدالرزاق محمدحسین حرزالدین، قم: دلیل ما، ۱۴۲۴ق.