آثار حج در خطبه غدیر

آثار حج در خطبه غدیر
→ فراز قبلی    فراز بعدی ←
مشخصات فراز
منابع و پیوندها

در این کلام رسول خداصلی الله علیه وآله مسلمین را در صورت استطاعت به انجام فریضهٔ حج مأمور فرموده است، چنان‌که خداوند متعال می‌فرماید:

وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبیلاً؛ و برای خدا، حج آن خانه، بر عهده مردم است؛ [البته بر] کسی که بتواند به سوی آن راه یابد.

پس از این فرمان اشاره فرموده است به اینکه زیارت خانه خدا موجب غنا و بی‌نیازی و ترک آن موجب فقر و بیچارگی است تا کسی تصور نکند اگر به زیارت خانه برود و مقداری خرج کند فقیر خواهد شد. بدیهی است که ترک حج از سر عمد موجب فقر است، به این معنا که شرایط در استطاعت از جمیع جهات موجود باشد و مکلف از روی عصیان ترک حج نماید، چه در غیر این صورت معذور است و این آثار بر او بار نمی‌شود.

«حجاج» - به ضم جیم- جمع حاجی است. «معانون» - به ضم میم- جمع «معاون» است و معاون اسم مفعول است از باب «اعانَ، یُعینُ، اعاَه» و اسم فاعل آن معین است، مانند: اَقامَ، یُقیمُ، اقامَه که اسم فاعل آن مقیم و اسم مفعول مقام است. ثلاثی مجرد «اعان»، «عان» است که چون در باب افعال آمد «اَعوَنَ» گردید و واو مفتوح ماقبل ساکن حرکتش را به ما قبل داد و خود حرف متناسب با حرکت ما قبل بدل گشت. مصدر ثلاثی مجرد آن «عونَ» - به سکون واو- به معنای یاری و نصرت است که وقتی به باب افعال برده شود «یاری نموده است» معنا می‌دهد. پس «معین» یاری کننده و «معان» یاری داده شده است.

«مخلّفه» - به ضم میم و فتح خا و لام و فا –اسم مفعول است از باب «خَلَفَ، یُخلِفُ»، مانند «صَرَفَ یَصرِفُ». اسم فاعل آن «مخلِّف» - به کسر لام – است و تای در «مخلّفة» علامت تانیث است، به اعتبار «نفقات» که جمع «نفقه» مؤنث است.

رهنمودهایی درباره حج و عمره

پیامبر صلی الله علیه وآله دربارهٔ حج و عمره چهار جنبهٔ مهم را در خطبهٔ غدیر مورد تأکید قرار دادند:

الف: حج و عمره از شعائر الهی است که وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ، و احیای آن احیای دین خداست.

ب: برای حاجیان از طرف خداوند نفع دنیوی و اُخروی در نظر گرفته شده است:

1. نفع دنیوی: هرکس به حج رود خداوند او را مستغنی نموده و در این راه او را کمک می‌نماید و آنچه حاجیان خرج کنند خداوند جای آن را در اموالشان پر می‌کند.
2. نفع اُخروی: گناهان ایشان آمرزیده می‌شود و به آنان گفته می‌شود اعمال را از سرگیرید و به آنان بشارت داده می‌شود.

ج: ترک عمدی حج، گذشته از عذاب اُخروی، ضرر دنیوی هم دارد و آن اینکه باعث کوتاهی عمر، قطع شدن نسل و نیز باعث فقر می‌شود.

د: از کسی که به حج می‌رود سه مطلب مهم خواسته شده است:

۱. حج با قبول ولایت از مردم پذیرفته می‌شود، امام باقر علیه السلام می‌فرمایند: تمام الحج لقاء الامام؛ تمام بودن حج به لقاء امام معصوم علیه السلام است.

بنابراین می‌توان گفت: لقاء امام علیه السلام و معرفت ایشان، نشانهٔ حج کامل است. چنین شخصی را می‌توان حاجی واقعی نامید.

1. مفاهیم و مقاصد حج مورد تفقّه و فهم قرار گیرد و با درک صحیح از حج به اعمال آن بپردازد.
2. حاجیان باید در حج توبه‌ای پابرجا نماید که هرگز پس از بازگشت از خانهٔ الهی گناهان را از سر نگیرد.